TARİHİN EN BÜYÜK ‘ENERJİ KRİZİ’  BAŞLADI…

#EnerjiNetwork ©  – Katar ve İran gazı konusunda  enerji piyasalarını sarsan, son derece kritik ve “yıkıcı” bir sürecin içinden geçiyoruz. Gelecek ekonomik etkilerini hesaplamak dahi giderek zorlaşıyor.

Katar ve İran arasındaki gaz gerginliği, 18-19 Mart 2026 tarihlerinde gerçekleşen karşılıklı saldırılarla, II. Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük enerji krizlerinden birine dönüştü.

Dünyanın en büyük doğal gaz sahasını (Güney Pars / North Field) paylaşan bu iki ülke, şu an fiilen bir “enerji savaşı” yaşıyor…

ENERJİ SAVAŞINI BAŞLATAN İSRAİL…
Küresel enerji savaşını İsrail başlattı… İran’daki ‘South Pars’ (Güney Pars)’ın İsrail tarafından vurulması, gelişmeleri, küresel ölçekte feci bir evreye soktu…

Katar’ın vurulmasının hemen öncesinde, İsrail’in, İran’ın en büyük gaz sahası olan ‘South Pars’ tesisleri vuruldu.

İşte bu, ​stratejik bir darbeydi… South Pars, İran’ın yerel gaz ihtiyacının yaklaşık %70’ini karşılıyor. Bu saldırı, İran içindeki enerji dengesini bozmayı ve rejimi ekonomik olarak köşeye sıkıştırmayı hedefledi.

VE İRAN DA KATAR’I VURUNCA  KÜRESEL ŞOK BAŞLAMIŞ OLDU…

ABD Başkanı Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Washington’un İsrail’in bu saldırısından haberdar olmadığını iddia etse de İran’ın Katar’a saldırmaya devam etmesi halinde, ABD’nin “South Pars gaz sahasının tamamını havaya uçuracağı” tehdidinde bulundu.

İran, ülkesindeki gaz tesislerine yönelik başlatılan saldırıların ardından, Katar’da bulunan dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kompleksi olan Ras Laffan Endüstriyel Şehri’ni füzelerle hedef aldı.

• ​Hasarın Boyutu: KatarEnergy CEO’su Saad al-Kaabi, saldırıların Katar’ın toplam LNG ihracat kapasitesinin %17’sini devre dışı bıraktığını açıkladı.
• ​Tamir Süresi: İlk değerlendirmelere göre bu hasarın giderilmesi 3 ile 5 yıl arasında sürebilir.
• ​Ekonomik Kayıp: Katar’ın yıllık gelir kaybının 20 milyar dolar civarında olacağı tahmin ediliyor.
• ​Force Majeure (Mücbir Sebep): Katar; İtalya, Belçika, Güney Kore ve Çin gibi ülkelere olan uzun vadeli kontratları için “mücbir sebep” ilan etti.

HÜRMÜZ KAPALI
Hürmüz Boğazı şu an ticari gemi trafiğine neredeyse tamamen kapalı. Deniz trafiği son günlerde inanılmaz şekilde düştü.

Brent petrolü dün 120 dolar sınırına dayandı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları Şubat sonundan bu yana iki katına çıktı.

Diplomatik Kopuş: Katar, Ras Laffan saldırısının ardından ülkesindeki İranlı askeri ve güvenlik ataşelerini sınır dışı etme kararı aldı.

​Dünyanın en büyük ortak gaz rezervine sahip iki komşu (Katar ve İran), şu an bu rezervin altyapısını karşılıklı olarak yok etme aşamasına gelmiş durumda.

Bu durum, özellikle Avrupa ve Asya için önümüzdeki kış aylarında çok ciddi bir arz güvenlik şoku anlamına geliyor.

NETANYAHU: “SAVAŞ BİTEBİLİR”
İsrail Başbakanı Netanyahu’nun, boğazın trafiğe açılması için ABD’ye istihbari destek verdiklerini açıklaması ve “savaş beklenenden hızlı bitebilir” mesajı, fiyatlardaki aşırı yükselişi (dün görülen 119 USD seviyelerinden) bugün bir miktar dizginlemiş görünüyor.

Stratejik Rezervler: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin 400 milyon varillik rekor bir rezervi piyasaya sürme kararı, arz endişelerini hafifletmeye yönelik en büyük hamle olarak öne çıktı.

Altyapı Saldırıları: Katar ve Kuveyt’teki enerji tesislerine düzenlenen füze ve İHA saldırıları, piyasada hala ciddi bir risk primi oluşturmaya devam ediyor.

Küresel Enerji Piyasalarında Şok
• Gaz Fiyatları: Avrupa’da doğal gaz fiyatları bir günde %35 değer kazandı.
• Hürmüz Boğazı: Boğazdan geçişler güvenlik gerekçesiyle fiilen durma noktasına geldi. Bu da küresel petrol arzının yaklaşık %20’sinin kilitlenmesi anlamına geldi.
• Fiyat: Yaklaşık 108,28 USD (Gün içinde 111 USD seviyeleri test edilmiş olsa da, TSİ 15:00 sularında hafif bir geri çekilme gözlemlendi).
• Haftalık Değişim: Bölgedeki “Operation Epic Fury” ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar nedeniyle Brent petrol bu haftayı %7’ye yakın bir yükselişle kapatmaya hazırlanıyor.
• WTI (Batı Teksas) Petrolü: Aynı dakikalarda ABD ham petrolü yaklaşık 95,00 USD seviyelerinde alıcı buluyor.

HÜRMÜZ’DE TRAFİK %95 AZALTILDI
Savaş öncesinde günde ortalama 138 geminin geçtiği boğazdan, Mart ayı başından bu yana günde sadece 5 ila 6 gemi geçebildiği bildiriliyor. Bu da ticari trafiğin %95 oranında azaldığı anlamına geliyor.

İran’ın “Vetting” (Denetim) ve Ücret Sistemi
İran, boğazı tamamen kapatmak yerine seçici bir blokaj uyguluyor:
• Seçici Geçiş: İran Dışişleri Bakanlığı, boğazın “dost ülkelere açık, düşmanlara kapalı” olduğunu duyurdu. ABD ve İsrail ile bağlantılı olduğu düşünülen gemilerin geçişine izin verilmezken, yaklaşan gemiler ateş açılacağı yönünde uyarılıyor.
• Geçiş Ücreti Planı: İran Parlamentosu’nun, boğazı güvenli bir yol olarak kullanan gemilerden “güvenlik vergisi” ve geçiş ücreti alınmasını öngören bir yasa tasarısı üzerinde çalıştığı bildiriliyor.

Sigorta ve Güvenlik Riski
Uluslararası deniz taşımacılığı devleri (Maersk gibi) bölgedeki operasyonlarını askıya almış durumda. 5 Mart’tan itibaren bölge için “savaş riski” sigortalarının iptal edilmesi, ticari gemilerin boğazı kullanmasını ekonomik olarak imkansız hale getirmiş bulunuyor.

​Uluslararası Müdahale Hazırlığı
​Dün (19 Mart) Japonya, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın da aralarında bulunduğu yedi ülke, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğini sağlamak için ortak hareket etmeye hazır olduklarını da açakladı. Bu durum, bölgedeki askeri hareketliliğin daha da artabileceğine işaret ediyor.

Anlayacağınız; Hürmüz Boğazı, bugün fiziksel olarak orada olsa da, yüksek risk ve İran’ın kontrolü nedeniyle küresel ticaret ve enerji nakliyatı için fiilen kapalı durumda.

🔎İran kaynakları, Katar Enerji Bakanlığı, Reuters, Al Jazeera

⚡️nga@epida.org